Van vaste leerroutes naar bouwstenen
De zorg kampt met een hardnekkig personeelstekort, en het oude opleidingsstelsel maakte het er niet makkelijker op. Lange opleidingen, vaste leerroutes en een handvol vaste instroommomenten per jaar: weinig flexibel en slecht aangesloten op wat het werkveld écht vraagt. De conclusie was onontkoombaar — er was behoefte aan een toekomstgericht systeem dat mee kan bewegen.

Bij het Wenckebach Instituut voor Onderwijs en Opleiden (WIOO) van het UMCG is dat systeem inmiddels werkelijkheid aan het worden. De kern: een modulair en flexibel opleidingsstelsel, gebouwd op EPA’s — Entrustable Professional Activities.


Bron: CZO (www.czoflexlevel.nl)

Geen dichtgetimmerde leerroute meer, maar herkenbare bouwstenen die je kunt stapelen. Onderwijseenheden worden opgebouwd op basis van die EPA’s, en omdat sommige beroepshandelingen in meerdere opleidingen terugkomen, ontstaan er functie overstijgende EPA’s met overlap tussen opleidingen. Een verpleegkundige in opleiding hoeft niet langer mee te draaien in één star cohort; individuele trajecten met logische volgordes komen in de plaats van startmomenten per cluster.

Bron: CZO (www.czoflexlevel.nl)

De stille revolutie zit in de logistiek
Klinkt elegant — en dat is het ook. Maar achter die elegantie schuilt een logistieke aardverschuiving. Wat begon als 27 zorgopleidingen vertaalt zich in het nieuwe stelsel naar 258 onderwijseenheden, met een navenante toename in aanbod en startmomenten. Inhoud is één ding; die inhoud daadwerkelijk roosteren, inschrijven, toetsen en administreren is een heel ander verhaal.

Daarom ging het WIOO terug naar de basis vertelt Michiel Katoele. Niet vanuit de techniek, maar vanuit de mens die het allemaal aangaat: de Professional In Opleiding (PIO). Door de PIO-journey samen in kaart te brengen — met management, opleidingsmanagers, docenten, roostermakers, onderwijsadministratie én leveranciers aan tafel — werd zichtbaar wat je kunt behouden en wat je echt anders moet doen. En het belangrijkste uitgangspunt bleef daarbij overeind: de PIO bepaalt de koers.

Waar Progress in beeld komt
Het UMCG werkt al sinds 2016 met Progress als studentinformatiesysteem. In de transitie naar flexibel onderwijs is die samenwerking in een stroomversnelling geraakt aldus Dinant Kasper. De inschrijvingen verhuisden van de losse cursuswinkel naar Progress, er kwamen financiële rapportages bij, het inschrijfportaal werd doorontwikkeld — en, misschien wel het meest bepalend, de onderwijscatalogus werd geïmplementeerd.

Die catalogus is precies de plek waar inhoud en logistiek samenkomen. Hier worden de EPA’s en onderwijseenheden gestructureerd vastgelegd, zodat 258 bouwstenen geen chaos worden maar een werkbaar, inzichtelijk aanbod.

De catalogus is geen bijzaak; het is de motor onder de flexibilisering.

De geleerde lessen
Geen transitie zonder schaafwonden, en dat mag gezegd worden. Een paar lessen die we onderweg meenamen:

  • Inhoud versus logistiek. De grootste vraag is steeds: wat is leidend, en waar liggen de kaders? Onderwijsinhoud en onderwijslogistiek trekken soms aan dezelfde tafel in verschillende richtingen.
  • Flexibiliteit ontstaat door standaardisatie, niet door maatwerk. Dat klinkt tegenstrijdig, maar het is de crux. Juist de EPA als gestandaardiseerde bouwsteen maakt eindeloze combinaties mogelijk.
  • Soms gaat het makkelijk, soms zit het tegen. Realisme hoort erbij.
  • Het is vooral verandermanagement. Loskomen van het oude denken en werken is misschien wel de taaiste opgave — taaier dan welke systeeminrichting dan ook.

En verder kijken dan de eigen muren
Wat opvalt, is dat de beweging niet stopt bij het UMCG. Onderwijsinstellingen gebruiken allemaal hun eigen catalogussen en systemen, en daar ligt een mooie kans volgens de product owner van Progress: vanuit Progress één endpoint ontwikkelen dat instellingen als tussenlaag kunnen gebruiken richting al die verschillende systemen. Verbinding boven versnippering — precies in de geest van waar deze hele transitie om draait.

Samen doen
Als er één rode draad door dit verhaal loopt, is het deze: flexibel onderwijs is geen product dat je aanzet, maar een beweging die je samen maakt. WIOO en Progress, opleider en leverancier, inhoud en logistiek, en bovenal de PIO die de koers bepaalt. Samen in beweging, omdat flexibel onderwijs begint met samen dóén. Geen loze titel maar een werkwijze.

Meer weten?
Sta jij ook voor een vraagstuk waarin je samen met ons wilt bewegen? Laat het ons weten, we staan je graag te woord. info@progressonderwijs.nl of 050-2053530